Ang katotohanan sa likod ng siping iniuugnay kay Pope Leo X tungkol sa pagiging "katha" ni Kristo

 Pahayag

Pope Leo X: you are right about the translation but it has still the same implication with this one [The Pageant of the Popes in 1574: ]"For on a time when a cardinall Bembus did move a question out of the Gospell, the Pope gave him a very contemptuous answer saying: All ages can testifie enough how profitable that fable of Christe hath ben to us and our companie." The Pope in this case being Leo X.

*Ang naturang pahayag ay pinanatili sa wikang Ingles at atin pong bibigyang tugon sa Tagalog

(Unang Larawan)
Ang larawan pong ito ay ang pabalat ng librong The Complete Plays of John Bale
(Ang papa na nasa larawan ay si Pope Leo X).

Ang siping iyo pong tinutukoy ay nagmula kay John Bale at hindi direktang nanggaling kay Pope Leo X (Giovanni di Lorenzo de' Medici). Batay po ito sa librong The Pageant of the Popes, containing the lyves of all the Bishops of Rome from the beginning to the yeare 1555 na maituturing na parang isang Shakespearean’s play, dahil sa totoo lamang siya’y isang playwright, at ang kanyang Acta Romanorum Pontificum, usque ad tempora Pauli IV o mas kilala sa saling Ingles na The Pageant of the Popes ay maihahalintulad po sa ganitong klase ng literatura. Ang tungkol po dito ay kinumpirma ng librong The Complete Plays of John Bale (tignan ang unang larawan), kung saan mababasa sa naturang tala kay John Bale nasa kanyang palabas-dulaan, “[he], introduced a variety of matter satirise the Roman Church and parody its rises and customs.”[1] Ayon naman kay Mandenll Creighton[2], si Bale daw po’y

“... a man of great theological and historical learning, and of an active mind. But he was a coarse and bitter controversialist and awakened equal bitterness amongst his opponents (Catholic Church). None of the writers of the reformation time in England equalled Bale in acerbity. He was known as 'Bilious Bale.' His controversial spirit was a hindrance to his learning, as he was led away by his prejudices into frequent misstatements.” (Ang empasismo at ang salitang Catholic Church ay aking idinagdag)

Samakatuwid, ang ilan sa mga sinulat ni Bale hal. New Comedy or Enterlude concerning the three lawes of Nature, Moises and Christe, corrupted by the Sodomytes, Pharyses and Papistes, The Pageant of the Popes, containing the lyves of all the Bishops of Rome from the beginning to the yeare 1555, ay nakasentro hindi po para makapagbigay ng mabuting impresyon patungkol sa Simbahang Katolika, partikular na sa mga namuno dito, kundi para ito siraan at bigyan ng hindi magandang pakahulugan, dahil sa ito ay kanya ding itinuturing na ‘sang kaaway.

Dito makikita po natin ang klaripikasyon sa intensyon ni Bale para sabihing sinabi ni Pope Leo X ang tungkol sa maling sipi, at ito’y para sirain ang kanyang reputasyon bilang papa ng Roma. Ngayon, karamihan po sa mga reperensyang nagtuturo sa naturang pabula ay nagsasabing ang pinanggalingan nito’y si Bale lamang at wala ng iba. Nariyan ang Pierre de LaPrimaudaye’s The FrenchAcademie[3] (1586), John McCabe's A Rationalist Encyclopædia[4] at Pope Leo X. Ang iba namang reperensya ay walang pagkakakitaan ng pinagkuhanang reperensya bagkus maituturing pong mga sariling opinyon lamang. Ayon sa ilan pong naniniwala sa nasabing pabola, ang nasabing sipi ay nagmula daw kay Paulo Giovio sa kanyang Vita de Leonis X, bagama’t ang tungkol po dito ay matagal narin pong nasagot at napabulaan. Narito po ang ilang reperensya sumagot nito: una at ikalawa.

Kung masusi rin pong titignan ang nasabing librong The Pageants of the Popes, makikita po dito ang hindi pagiging “historical” nito kundi ang kanyang pagiging “fictional”. Ang isang halimbawa dito ay ang mababasa sa ibaba

“But to returne to Pope Leo: he made xxxi. cardinals in one day, wherby he got greate bribes and muche treasure, but the same day appeared manye horrible fightes and great tempestes arose, with vehement windes, thonders and lightninges, vehementlye runshinge upon the Churche where the Pope and his Cardinals were with such force, y it shooke downe an idol made for the picture of Christ like a childe in the lappe of the virgine Marye: also it broke S. Peters keyes out of his hand. These things were enterpreted to prognosticate the decay of the Popes kingdome, and thereupon many wrote bitter verses.” (Ang empasismo ay aking idinagdag)

Marahil ang sino man pong makakabasa nito ay hindi ito ituturing na katotohanan. Katulad po sa aking mga naging pahayag, katulad din po nito ang ibinigay na detalye ng Ontario Consultants on Religious Tolerance sa artikulo nitong More Christian Urban Legends. Ayon po sa kanilang inilabas

“These quotes appear fraudulent, and unrelated to any actual statement by Pope Leo X. They have the flavor of folktales. One evidence of this is than they have appeared in so many different versions with slightly altered wordings. Their origin appears to have been in a fictional work by John Bale.” (Ang empasismo ay aking idinagdag)

Sumatutal po, ang magiging tanong po ngayon dito ay dapat po ba natin itong paniwalaan kung ito po’y hindi naman totoo at hindi nararapat gawing basihan? Ang desisyon ay nasasainyo po.

________________________________

1 John Bale, The Complete Plays of John Bale (ed. Peter Happé), D.S. Brewer, 1986.
2 The Dictionary of National Biography Vol. III (ed. Leslie Stephen), London: Smith, Elder, & Co., 1885. pp. 41-42.

3 Narito naman po ang sinabi ni William Roscoe sa kanyang librong The life and pontificate of Leo X (p.328) patungkol dito,

“John Bale, in his satirical work, entitled, The Pageant of Popes, in which, in his animosity against the church of Rome, he professes it to be his intention to give her double accourding to her works, has informed us, that when Bembo quoted to Leo X. on some occassion, a passage from one of the evangelists, the pope replied, It is well known to all ages how profitable this fable of Christ has been to us; (b) a story, which it has justly been remarked, has been repeated by three or four hundred writers, without any authority whatsoever, except that of the author above referred to.”

Tignan din ang James Patrick Holding, Shattering the Christ Myth, Xulon Press, 2008, pp. 173-75.

4 A Rationalist Encyclopædia: A Book of Reference, On Religion, Philosophy, Ethics, and Science, London: Watts & Co., 1948.

5 Ang siping ito’y nagmula sa Encyclopaedia Britannica, 14th Ed., vol. xix, pg. 217, ngunit sa mismong artikulo walang reperensyang ginamit si Symonds kung saan wala itong tinukoy na pinanggaling.

Ang Tatlong Hari: Ang pagbisita ng mga "mago" (Mt 2:1ff) sa sanggol na si HesuKristo.

Tanong

Sa Mt 2:1f ang bumisita sa sanggol na si HesuKristo ay (mga) mago/pantas, paano pong natawag na tatlong-hari ang mga ito kung wala pong sinabi na sila'y mga hari? Ngayon, papaano po ba naging tatlo ang bilang nila kung sa saling Ingles ay wala namang binanggit na bilang?

Ang patawag po sa mga pantas/mago (μάγοι, magoi) bilang mga hari ay base po sa katuparan ng teksto sa Is 60:3 kung saan sinabing, "And the Gentiles shall walk in thy light, and kings in the brightness of thy rising." Ang mga hari po dito ay tumutukoy sa mga magong bumisita kay HesuKristo sa sabsaban. (Mt 2:1ff) Ang ganitong interpretasyon po ng nasabing teksto ay sinang-ayunan ng mga sinaunang Kristyano (Tertullian, Adv. Marc. 3. 13, vol. 2, p. 339; Adv. Judæos, 9, vol. 2, p. 619; S. Hilary, Pict. de Trinit. 4. 38, vol. 2, p.123; S. Jerome, in Dan. 2. 2, vol. 5, p. 498).[1] Maliban po dito, ang teksto sa Ps 72:10 ay nagpapahiwatig rin po sa pagdating ng mga mago bilang simbolikong representasyon ng mga hari, "The kings of Tarshish, and of the isles shall bring presents: the kings of Sheba shall offer gifts."

Ngayon, papaano po ba naging tatlo ang bilang nila kung sa saling Ingles ay wala namang binanggit na bilang? Ang dami ng bilang ng regalong ibinigay kay Hesus ay tumutukoy rin, ayon kay F. H. Dunwell[2] sa bilang ng taong nagbigay nito. Ang konklusyong ito ay batay narin sa plurality ng salitang ginamit, ang Greek μάγοι (magoi), na isang noun, plural masculine. Ibig sabihin, dahil ang ginamit po rito na indikasyon na pantukoy ay ang plural μάγοι, malabo pong tumukoy lamang ito sa iisang tao. Ang mga larawang ebidensya ng arkeolohiya na natagpuan sa mga sinaunang libingang Kristyano, ang nagpapatotoo po ng bilang tatlo nito

Three shadowy figures (shown here, compare with photo of the Catacomb of Priscilla) approach the Virgin and child, 

seated at right. Dating to the mid-third century C.E., this fresco from the 

Catacomb of Priscilla is the earliest known image of the magi, which later became 

the most common scene of Jesus’ birth and childhood in early Christian art. 

Photos by Scala/Art Resource

(Jensen, R. M., Witnessing the Divine: The Magi in Art and Literature, BAS)

In this fresco, the three magi appear almost identical to the three youths. 

These fourth-century paintings appear together in the Catacomb of Marcus and 

Marcellianus in Rome. According to the second-century church father Justin Martyr,

the magi were pagan sorcerers and astrologers from the East. When they saw the babe,

they renounced their pagan ways. Like the three youths, they recognized the true God 

and refused to commit idolatry. 

Photo by Pontificia Commissione di Archeologia Sacra

The parallel between the three youths and the three magi is made sharper 

in a fourth-century sarcophagus relief from St. Gilles, in Arles, France.

Here, three eastern men turn away from a Persian official standing beside 

an idol and point toward the Star of Bethlehem. 

Sarcophages Chretiens de la Gaule

Ang pangalan ng mga mago ay mababasang nakaukit sa mago ng Ravenna mosaic at ito'y alinsunod narin po sa tawag rito ng Simbahan: Balthassar, Melchior at Gaspar (Excerpta Latina Barbari, p. 51B). Halos kaparehas din nito ang nakalagay sa ikalimang siglong Armenian infancy gospel kung saan inilista sila bilang Melkon, Gaspar at Baldassar.

_________________________________

1 Tignan din ang mga sumusunod na pananaw nila SS. Cyprian, Basil, Chrysostom, Isidore, Ven. Bede, Idacius sa sipi nila Maldonatus at Baronius.

2 Dunwell, F. H., The Four Gospels, An Interpreted by The Early Church: A Commentary on the Authorized English Version of the Gospel according to S. Matthew, S. Mark, S. Luke. & S. John, 1876.